Wat ruzie zegt over hechting

Ruzie en hechting hangen nauw samen. In een ruzie voel je de band met je partner even wankelen, en precies dan komt naar boven wat je ooit hebt geleerd over nabijheid. De een gaat harder praten en eist een antwoord. De ander valt stil en loopt de kamer uit. Die reacties zeggen weinig over hoeveel je van elkaar houdt en veel over hoe ieder van jullie omgaat met de angst om de ander kwijt te raken.

Wat hechting is en waar het vandaan komt

De hechtingstheorie is ontwikkeld door de Britse psychiater John Bowlby. Het idee is eenvoudig: als kind leer je of er iemand komt wanneer je het moeilijk hebt. Kwam er meestal iemand, dan leer je dat steun vragen werkt. Was dat onvoorspelbaar, dan leer je harder te roepen. Kwam er zelden iemand, dan leer je het zelf op te lossen.

Die lessen neem je mee naar je relatie als volwassene. Bij volwassenen worden de hechtingsstijlen meestal veilig, angstig en vermijdend genoemd. Het zijn geen hokjes waar je voor altijd in zit. Het zijn neigingen die vooral zichtbaar worden als je je onzeker voelt over de ander.

Hoe ruzie en hechting samenhangen

Bij elke stijl hoort een herkenbare manier van reageren zodra het spannend wordt.

• Veilig: je kunt boos zijn en toch blijven praten. Je gaat ervan uit dat de relatie een ruzie overleeft.
• Angstig: je zoekt meteen contact en houdt aan. Stilte van de ander voelt ondraaglijk. 'Zeg dan iets. Waarom reageer je niet?'
• Vermijdend: je trekt je terug en wilt eerst rust. Emoties van de ander voelen als te veel. 'Ik heb hier nu geen zin in.'

Geen van deze reacties is kwade wil. De angstige partner probeert de verbinding te herstellen door dichterbij te komen. De vermijdende partner probeert erger te voorkomen door afstand te nemen. Beiden beschermen de relatie, op de manier die ze kennen.

De achtervolger en de terugtrekker

Het bekendste patroon ontstaat als een angstige en een vermijdende partner samen ruzie krijgen. De een stelt vragen, dringt aan en loopt de ander achterna tot in de gang. De ander geeft korte antwoorden, kijkt weg of gaat een blokje om. Hoe meer de een aandringt, hoe meer de ander dichtklapt. Hoe meer de ander dichtklapt, hoe wanhopiger de een wordt.

Van buiten ziet het eruit als een boze en een onverschillige partner. Van binnen is het anders. De achtervolger is vooral bang: laat me niet alleen. De terugtrekker is vooral overspoeld: ik doe het toch nooit goed. Beiden denken dat de ander de oorzaak is, terwijl ze elkaars reactie oproepen.

Wat je eigen reactie je vertelt

Het loont om na een ruzie te kijken naar wat je deed in plaats van naar wat je zei. Werd je luider en bleef je doorgaan? Dan was je waarschijnlijk bang dat je partner afhaakte. Werd je stil en wilde je weg? Dan werd het je waarschijnlijk te veel. Dat is informatie, geen verwijt aan jezelf.

Vraag je ook af wanneer het begon te kantelen. Vaak is er een klein moment: een zucht, een blik op de telefoon, een deur die iets te hard dichtgaat. Voor de een is dat het sein dat de ander weggaat. Voor de ander is het een poging om rustig te blijven. Als jullie dat moment samen kunnen aanwijzen, wordt de ruzie een stuk beter te volgen.

Kun je anders leren reageren

Een hechtingsstijl is geen vonnis. Mensen worden veiliger in een relatie waarin ze merken dat de ander blijft, ook na een botsing. Dat gaat in kleine stappen. De terugtrekker kan zeggen: 'Ik heb een half uur nodig, daarna kom ik bij je terug.' Daarmee krijgt de ander de zekerheid die hij of zij zocht. De achtervolger kan zeggen: 'Ik word bang als je wegloopt' in plaats van 'Je loopt altijd weg'.

Zulke zinnen voelen in het begin onwennig. Ze doen iets wat een verwijt niet kan: ze laten zien wat er onder de boosheid zit. Veel stellen ontdekken dan dat ze in hun ruzies al die tijd om hetzelfde vroegen, namelijk of de ander er nog is.